Không chỉ chú trọng vào sự nghiệp, người cố vấn toàn diện còn phải chú trọng vào yếu tố con người

Các nhà lãnh đạo đầy nhiệt huyết ngày càng cần sự hỗ trợ từ những người cố vấn toàn diện và có chiều sâu hơn những gì họ đang nhận được.

Một nghiên cứu gần đây cho thấy, tình trạng mất cân bằng giữa cung – cầu đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng: trong tổng số hơn 75% lãnh đạo gồm cả nam lẫn nữ, chỉ có 37% trong số đó có cơ hội làm việc chuyên môn với một người cố vấn. Hơn nữa, hầu hết những người hiện đang đóng vai trò cố vấn lại không đảm nhận đúng trọng trách của họ vì họ đang tập trung phát triển sự nghiệp.

Ai cũng có thể đóng vai trò là người cố vấn nghề nghiệp của bạn - gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, những người mà bạn đã gặp qua một sự kiện kết nối. Nguồn: Internet
Ai cũng có thể đóng vai trò là người cố vấn của bạn – gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, những người mà bạn đã gặp qua một sự kiện kết nối. Nguồn: Internet

Vào năm 2018, tôi có cơ hội làm việc với một thủ thư nghiên cứu của Đại học Stanford để thu thập tất cả các bài báo, nghiên cứu và sách về cố vấn. Chúng tôi nhận thấy rằng các tài liệu phần lớn tập trung vào cách thực hành vai trò cố vấn tại nơi làm việc và cách quản lý các chương trình có quy mô lớn. Có rất ít phân tích hoặc lời khuyên nổi bật về việc làm thế nào để cố vấn toàn diện cho một người, vượt ra ngoài khía cạnh sự nghiệp và liên quan đến những chủ đề trò chuyện về hành vi, giá trị, mối quan hệ, nuôi dạy con cái, tài chính và thậm chí là cả đời sống tinh thần.

Với tư cách là giám đốc điều hành Phố Wall trong 35 năm, cũng như là người cố vấn cho nhiều đồng nghiệp, bạn bè và hiện là chủ tịch của một tổ chức phi lợi nhuận chuyên giúp các nhà lãnh đạo thiết lập mối quan hệ liên thế hệ, tôi đã học được rằng cách tiếp cận toàn diện hơn sẽ mang lại hiệu quả hơn đáng kể trong việc giúp mọi người phát huy hết tiềm năng thực sự của mình. Trên thực tế, cố vấn là một góc nhìn khá mới khi chú trọng vào việc phát triển toàn diện cho một cá nhân. Nó khác biệt với huấn luyện để rèn luyện kỹ năng hay năng lực của một người.

Việc cố vấn toàn diện cho một cá nhân cần nhiều nỗ lực, nhiều thời gian và suy ngẫm hơn. Dưới dây là vài cách thức thực hiện:

Hãy chia sẻ câu chuyện của bản thân

Lần đầu gặp gỡ một người trẻ tuổi, tôi nói: “Hãy chia sẻ với tôi về câu chuyện của bạn”. Bắt đầu và từ từ thực hiện trong 20 hoặc 30 phút. Tôi có thể hỏi một vài câu hỏi và tất cả những điều bạn chia sẻ sẽ được giữ bí mật giữa chúng ta. Sau đó, khi bạn chia sẻ xong, tôi sẽ kể cho bạn nghe câu chuyện của bản thân tôi nếu bạn muốn.” Bài tập đơn giản này có thể chuyển đổi quỹ đạo của một mối quan hệ cố vấn vì điều đó cho thấy rằng bạn thực sự quan tâm, tìm hiểu về con người và hành trình trải nghiệm của người được tư vấn chứ không chỉ tập trung đưa ra những lời khuyên về mặt chuyên môn. Điều đó cũng giúp bạn biết thêm về quá khứ của một người, giúp bạn thăm dò và tìm kiếm con người thật của họ nhiều hơn theo thời gian. Khi tôi chia sẻ câu chuyện của mình, tôi chắc chắn sẽ kể về một hoặc hai khó khăn trong sự nghiệp lẫn cuộc sống, bao gồm cả chuyện hôn nhân. Điều này ngầm báo hiệu cả 2 đang thẳng thắn chia sẻ và trải lòng để hiểu về những khía cạnh trong cuộc sống của nhau.

Hãy đặt ra những câu hỏi hay

Những người cố vấn thật sự sẽ đặt ra một loạt câu hỏi thăm dò về bất kỳ chủ đề nào. Ví dụ như:

  • Điều gì khiến bạn thức khuya?

  • Bạn mong muốn sẽ đứng ở đâu trên con đường sự nghiệp của mình trong 5 năm tới?

  • Bạn sẽ làm gì để không khiến bạn kiệt sức, phải chăng nên “tái khởi động” khỏi sự bận rộn và quá tải công nghệ trong cuộc sống?

  • Ai là người có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc đời bạn?

  • Bạn thích làm gì ở trường trước đây?

  • Nếu bạn có cơ hội, bạn sẽ quyết định khác như thế nào trong cuộc đời mình ?

  • Trên thang điểm từ 1 đến 10, bạn đánh giá thế nào về mối quan hệ hôn nhân/lãng mạn của mình lúc này?

  • Mối quan hệ của bạn với bố mẹ như thế nào?

  • Bạn có được nuôi dưỡng theo một đức tin hoặc tôn giáo nào không?

Nói về câu chuyện của tôi với Kate – một người Mentee mới của tôi, trong cuộc gặp thứ hai, cô ấy chia sẻ rằng cô không hài lòng khi làm việc cả ngày lẫn đêm cho một công ty tư vấn hàng đầu. Tôi hỏi thăm cô ấy về đời sống sinh hoạt và chi phí trang trải cho cuộc sống hiện tại như thế nào. Một lát sau, Kate khóc khi nói đến nỗi ám ảnh về sự thành công trong sự nghiệp của mình phần lớn là để có được sự công nhận của người cha lạnh nhạt. Sau buổi tư vấn, cô ấy rời đi với những góc nhìn mới, tích cực hơn về động lực và hoài bão của mình. Hiện tại, Kate hạnh phúc hơn nhiều khi làm việc ít giờ hơn nhưng vẫn với tư cách là một nhà tư vấn chiến lược được đánh giá cao.

Suy nghĩ thật kỹ trước khi làm

Có lẽ câu hỏi quan trọng nhất mà bạn có thể hỏi một người Mentee là: Bạn xác định như thế nào là sự thành công lâu dài? Có một cách tư duy đơn giản nhưng hiệu quả là: “Hãy tưởng tượng rằng, tối hôm nay là sinh nhật lần thứ 80 của bạn. Bạn bắt đầu viết ra năm điều ngắn gọn mà bạn muốn gia đình và bạn bè thân thiết nói về mình.” Một khi Mentee chia sẻ danh sách này với tôi, tôi thường chia sẻ lại câu trả lời của mình cho câu hỏi này. Nếu bạn không làm điều này sớm trong các cuộc trò chuyện với Mentee, điều đó giống như việc chèo thuyền mà không có đích đến. Bạn cần biết Mentee muốn gì bởi vì bạn sẽ thấy rằng, bạn có thể đưa ra một lời khuyên tốt về sự nghiệp cho Mentee nhưng cũng có thể đem đến một lời khuyên tồi tệ về cuộc sống. Ví dụ, một luật sư dày dạn kinh nghiệm đã khuyên một sinh viên mới ra trường hãy làm việc 70- 80 giờ một tuần để thăng tiến trong sự nghiệp. Bạn có thể thấy rằng, những người có thứ bậc cao hơn ít khi hỏi cấp dưới về các mối quan hệ, con cái, sức khỏe, v.v. Tuy nhiên những điều này có thể còn quan trọng hơn thành công về sự nghiệp và tài chính. Ngoài ra, việc dành phần lớn thời gian để đặt câu hỏi cũng là một cách hữu hiệu để ngăn bạn nói quá nhiều và đưa ra các giải pháp không cần thiết.

Dạy Mentee cách câu được cá không cần “mồi”

Người Mentor đáng kính nhất của tôi trong suốt 25 năm là Bob Buford, doanh nhân truyền hình cáp thành công ở Dallas. Ông là bậc thầy trong việc đưa ra những góc nhìn sâu sắc và lời khuyên có giá trị. Có một giai đoạn thực sự khó khăn khi tôi phải làm việc với một ông chủ khó tính. Tôi đã tìm đến và đặt niềm tin vào Bob. Thay vì cho tôi biết mình phải làm gì, ông ấy lại đưa ra một loạt các câu hỏi giúp tôi xác định được cốt lõi và sau đó tự đưa ra cách giải quyết. “Bạn chỉ cần nói ra sự bối rối của mình,” ông ấy nói khi chúng tôi kết thúc phiên tư vấn. Bob đang dạy tôi cách câu cá bằng cách không thả “mồi” cho cá.

Tận dụng “bộ công cụ” của Mentee

Mentee là người có rất nhiều tiềm năng để Mentor khai phá: năng khiếu bẩm sinh, năng khiếu toi rèn, đặc điểm tính cách và niềm đam mê. Những người Mentee trẻ tuổi thường có góc nhìn hạn chế về các vấn đề trong cuộc sống. Nếu không có sự định hướng của Mentor, họ rất dễ khát khao trở thành những người mà họ không thể với tới. Tôi đã học được điều này trong suốt 23 năm làm việc tại Morgan Stanley. Điểm mạnh của tôi là phát triển mối quan hệ với khách hàng và khách hàng tiềm năng của công ty. Khi đạt được nhiều thành tựu, tôi được giao quản lý một số lượng lớn nhân viên trong nhóm. Thay vì tràn đầy năng lượng như khi làm việc với khách hàng thì công việc này thực sự tiêu hao rất nhiều năng lượng, làm tôi mất đi sự nhiệt huyết vốn có của mình. Tôi đã xem xét lại vấn đề này, sau đó quyết định trở về công việc cũ vốn thuộc điểm mạnh của mình, năng suất làm việc đã tăng lên rất nhiều. Nói tóm lại, nếu bạn là Mentor tốt, nên yêu cầu Mentee của mình tận dụng các công cụ đánh giá cá nhân như StrengthsFinder, Myers-Briggs, đánh giá tính cách Enneagram và các bài kiểm tra năng khiếu của Johnson O’Connor.

Hãy nhớ việc cố vấn là “không được dạy”

Có thể bạn đã nghe nói rằng, trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, có đến 90% là giao tiếp phi ngôn ngữ. Khi áp dụng hình thức giao tiếp này vào phiên cố vấn, nhiều Mentor không nhận ra rằng chính cách họ làm việc và tổ chức cuộc sống sẽ trở thành dấu ấn sâu sắc của họ đối với Mentee, cho dù ở cơ quan, nhà riêng hay các môi trường khác. Nói về câu chuyện của bản thân, tôi rất may mắn khi đã gặp được một người Mentor là huấn luyện viên quần vợt đại học, người đã làm gương cho tôi trong suốt bốn năm liền. Anh bạn đồng nghiệp của tôi rất tự hào mỗi khi nhắc về người Mentor này: “Anh ấy đã truyền cảm hứng cho tôi bằng phong thái và cách giải quyết các vấn đề trong đời sống”.

Một trong những cách sử dụng quỹ thời gian hiệu quả là tham gia vào các phiên cố vấn, bởi vì nó sẽ giúp bạn thu hồi “vốn đầu tư” cao nhất. Cố vấn cho phép bạn thu nhận mọi thứ bạn đã học được, sau đó giúp đỡ lại thế hệ Mentee tiếp theo. Giáo sư Clay Christensen của Trường Kinh doanh Harvard đã nói: “Chỉ số đo lường mà tôi xem là thực sự quan trọng trong cuộc sống là số người mà tôi giúp đỡ đã trở thành người tốt hơn”.  Huấn luyện viên bóng rổ của trường đại học Hall of Fame John Wooden cũng cho rằng: “Sự cố vấn chính là di sản thực sự của bạn. Đó là tài sản thừa kế lớn nhất mà bạn có thể trao cho người khác. Đó cũng chính là lý do tại sao bạn thức dậy mỗi ngày.”

Bằng cách cố vấn một cách nhiệt huyết và dành thời gian không giới hạn trong cuộc trò chuyện với Mentee, bạn sẽ tạo ra nhiều tác động lớn hơn nữa và điều này sẽ được ghi nhận bởi những người Mentee của bạn – và cả những người mà Mentee có ảnh hưởng trong nhiều năm sau một cách tự nhiên.

Hiểu Hân dịch

Bài viết liên quan

“Thành công là tổng hòa những nỗ lực mỗi ngày.”

Robert Collier